เลือดออกตามไรฟันส่วนใหญ่เกิดจากคราบพลัคและหินปูนสะสมจนเหงือกอักเสบ แต่ก็อาจมาจากการแปรงฟันแรง ฮอร์โมน ยาบางชนิด หรือการขาดวิตามินได้ หากเกิดจากการแปรงฟันแรงหรือเพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟัน มักหายเองใน 1 สัปดาห์ แต่ถ้าเกิดจากหินปูนและเหงือกอักเสบ จะไม่หายจนกว่าจะขูดหินปูน เหงือกที่แข็งแรงจะไม่มีเลือดออก ดังนั้นหากเลือดออกเป็นประจำหรือนานเกิน 1 ถึง 2 สัปดาห์ ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุก่อนลุกลามเป็นโรคปริทันต์
บทนำ
หลายคนเห็นเลือดตอนแปรงฟันหรือบ้วนปากแล้วรู้สึกกังวลว่าเป็นอะไรร้ายแรงหรือเปล่า บางคนคิดว่าเป็นเรื่องปกติจึงปล่อยไว้ ทั้งที่จริงแล้วเลือดออกตามไรฟันเป็นสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกอะไรบางอย่าง
ความจริงที่สำคัญคือ เหงือกที่แข็งแรงจะไม่มีเลือดออกขณะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน ดังนั้นการมีเลือดออกจึงไม่ใช่เรื่องปกติที่ควรมองข้าม แต่ก็ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคร้ายแรงเสมอไป ส่วนใหญ่มีสาเหตุที่รักษาและป้องกันได้
บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่าเลือดออกตามไรฟันเกิดจากอะไร หายเองได้ไหม อันตรายแค่ไหน ดูแลเบื้องต้นอย่างไร และเมื่อไหร่ที่ควรไปพบทันตแพทย์ เพื่อให้คุณจัดการได้อย่างถูกต้องก่อนปัญหาลุกลาม
เลือดออกตามไรฟันเกิดจากอะไร?
สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของเลือดออกตามไรฟันคือคราบพลัคและหินปูนที่สะสมตามแนวขอบเหงือก จนทำให้เหงือกอักเสบ บวม และมีเลือดออกง่าย นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นที่ทำให้เลือดออกได้เช่นกัน ทั้งพฤติกรรมการดูแลช่องปากและปัจจัยด้านร่างกาย
ตามข้อมูลของ Cleveland Clinic เลือดออกตามไรฟันเป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดของโรคเหงือก แต่ก็อาจมาจากสาเหตุอื่นได้ เช่น การแปรงฟันแรงเกินไป การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ ยาละลายลิ่มเลือด การขาดวิตามินซีหรือเค และในบางกรณีที่พบได้น้อยอาจเกี่ยวข้องกับภาวะทางเลือด สาเหตุที่พบบ่อยจึงสรุปได้ดังนี้
- คราบพลัคและหินปูนสะสม ทำให้เหงือกอักเสบ เป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง
- แปรงฟันแรงหรือใช้แปรงขนแข็ง ทำให้เหงือกระคายและเป็นแผล
- เพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟัน เหงือกที่ยังไม่คุ้นอาจมีเลือดออกช่วงแรก
- การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมน เช่น ช่วงตั้งครรภ์ ทำให้เหงือกไวต่อการอักเสบ
- ยาบางชนิด โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด ทำให้เลือดออกง่ายขึ้น
- การขาดวิตามินหรือโรคประจำตัว เช่น ขาดวิตามินซี หรือเบาหวานที่คุมไม่ดี รวมถึงการสูบบุหรี่
เลือดออกตามไรฟันหายเองได้ไหม?
ขึ้นอยู่กับสาเหตุ หากเลือดออกเพราะแปรงฟันแรงหรือเพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟัน มักหายเองได้เมื่อปรับวิธีทำความสะอาดให้เบาลงและทำอย่างสม่ำเสมอ โดยทั่วไปอาการจะดีขึ้นเองภายในประมาณ 1 สัปดาห์เมื่อเหงือกเริ่มคุ้นเคย แต่ถ้าสาเหตุมาจากคราบหินปูนและเหงือกอักเสบ อาการจะไม่หายเองจนกว่าจะได้รับการขูดหินปูนโดยทันตแพทย์
เหตุผลคือ เมื่อคราบพลัคแข็งตัวเป็นหินปูนแล้ว การแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันที่บ้านไม่สามารถขจัดออกได้ หินปูนที่เกาะอยู่จะยังคงกระตุ้นให้เหงือกอักเสบต่อไป ดังนั้นต่อให้ดูแลช่องปากดีขึ้น เลือดก็อาจยังออกอยู่ตราบใดที่หินปูนยังไม่ถูกกำจัด
ข่าวดีคือ เหงือกอักเสบในระยะแรกสามารถรักษาให้กลับมาปกติได้ เพราะยังไม่มีการทำลายกระดูก เมื่อขูดหินปูนกำจัดต้นเหตุและดูแลช่องปากอย่างถูกวิธี เหงือกก็จะหายอักเสบและเลือดหยุดออกได้ภายในไม่กี่สัปดาห์
เลือดออกตามไรฟันอันตรายไหม ใช่โรคร้ายไหม?
ในกรณีส่วนใหญ่ เลือดออกตามไรฟันไม่ได้เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง แต่เป็นสัญญาณของเหงือกอักเสบที่เกิดจากคราบพลัคและหินปูน ซึ่งรักษาได้ อย่างไรก็ตาม หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา เหงือกอักเสบอาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์ที่รุนแรงขึ้นได้
เมื่อลุกลามเป็นปริทันต์อักเสบ กระดูกและเนื้อเยื่อที่รองรับฟันจะเริ่มถูกทำลาย เกิดเหงือกร่น ร่องลึกระหว่างเหงือกกับฟัน ฟันโยก และอาจสูญเสียฟันได้ในที่สุด ที่สำคัญคือความเสียหายของกระดูกในระยะนี้ไม่สามารถย้อนกลับได้ จึงควรจัดการตั้งแต่ยังเป็นเหงือกอักเสบระยะแรก
ส่วนความกังวลว่าเลือดออกตามไรฟันจะเป็นมะเร็งหรือโรคร้ายแรงหรือไม่ กรณีเช่นนั้นพบได้น้อยมาก เลือดออกตามไรฟันเกือบทั้งหมดมาจากเรื่องของเหงือกและการดูแลช่องปาก แต่หากมีเลือดออกเรื้อรังร่วมกับอาการผิดปกติอื่น เช่น มีจ้ำเลือดตามตัว อ่อนเพลียมาก หรือเลือดออกง่ายผิดปกติในที่อื่น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม
ดูแลเบื้องต้นยังไง น้ำเกลือช่วยไหม?
เมื่อเริ่มมีเลือดออกตามไรฟัน สามารถดูแลเบื้องต้นได้ด้วยการปรับวิธีทำความสะอาดช่องปากให้ถูกต้อง แปรงฟันเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และใช้ไหมขัดฟันอย่างนุ่มนวลทุกวัน เพื่อกำจัดคราบพลัคโดยไม่ทำร้ายเหงือก
การบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นช่วยลดการอักเสบและทำให้รู้สึกสบายเหงือกขึ้นได้ โดยผสมเกลือเล็กน้อยในน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว บ้วนวันละ 2 ถึง 3 ครั้ง อย่างไรก็ตาม ต้องเข้าใจว่าน้ำเกลือเป็นเพียงการบรรเทาอาการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ได้กำจัดคราบหินปูนที่เป็นต้นเหตุ ดังนั้นหากเลือดยังออกอยู่ก็ยังต้องพบทันตแพทย์
นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้เหงือกระคายเคืองมากขึ้น เช่น การสูบบุหรี่ อาหารรสจัดจ้าน และการแปรงฟันแรง การเลิกบุหรี่เป็นหนึ่งในสิ่งที่ช่วยให้สุขภาพเหงือกดีขึ้นได้ชัดเจนที่สุด และควรดื่มน้ำและกินอาหารที่มีวิตามินซีเพียงพอเพื่อเสริมสุขภาพเหงือก
เมื่อไหร่ต้องพบทันตแพทย์ และการแก้ที่ต้นเหตุ
แม้เลือดออกตามไรฟันหลายกรณีจะดูแลเบื้องต้นได้ แต่ก็มีสัญญาณที่บอกว่าควรไปพบทันตแพทย์ ได้แก่ เลือดออกเป็นประจำ เลือดออกนานเกิน 1 ถึง 2 สัปดาห์แม้ดูแลช่องปากดีแล้ว เหงือกบวมแดง มีกลิ่นปาก เหงือกร่น หรือรู้สึกเสียวฟัน เพราะเหล่านี้มักบ่งชี้ว่ามีหินปูนสะสมหรือเหงือกอักเสบที่ต้องได้รับการรักษา
การแก้ที่ต้นเหตุที่แท้จริงคือการขูดหินปูนโดยทันตแพทย์ เพื่อกำจัดคราบพลัคและหินปูนที่การแปรงฟันเข้าไม่ถึง เมื่อต้นเหตุถูกกำจัด เหงือกก็จะค่อย ๆ หายอักเสบและเลือดหยุดออก ในกรณีที่ลุกลามเป็นโรคปริทันต์แล้ว อาจต้องมีการรักษาโรคเหงือกและปริทันต์ที่ลึกขึ้น เช่น การเกลารากฟัน ซึ่งทันตแพทย์จะประเมินตามความรุนแรง
ที่สำคัญคือการตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูนสม่ำเสมอทุก 6 เดือน ช่วยป้องกันไม่ให้หินปูนสะสมจนเหงือกอักเสบ และทำให้ตรวจพบปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนลุกลาม การดูแลเชิงป้องกันจึงคุ้มค่ากว่าการรอให้เป็นปัญหาใหญ่
ตรวจและรักษาเหงือกที่ iDentist Clinic
หากคุณมีเลือดออกตามไรฟันบ่อยหรือกังวลเรื่องสุขภาพเหงือก ที่ iDentist Clinic ดูแลโดยทีมทันตแพทย์เฉพาะทางที่ช่วยตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง ตั้งแต่ตรวจคราบหินปูน ประเมินสภาพเหงือก ไปจนถึงวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ภายใต้ระบบฆ่าเชื้อมาตรฐานสูงและบรรยากาศที่ผ่อนคลาย
ผู้มีสิทธิประกันสังคมสามารถใช้สิทธิขูดหินปูนซึ่งเป็นการรักษาต้นเหตุของเหงือกอักเสบได้ตามวงเงินที่กำหนดต่อปี โดยที่คลินิกไม่ต้องสำรองจ่าย ช่วยให้ดูแลสุขภาพเหงือกได้โดยประหยัดค่าใช้จ่าย
คลินิกเปิดบริการ 3 สาขา ทุกวันถึง 20:00 น. ที่เกษตร แจ้งวัฒนะ และรังสิต หากมีเลือดออกตามไรฟันหรืออยากตรวจสุขภาพเหงือก ทักมาปรึกษาและนัดหมายทันตแพทย์ได้ฟรีทาง LINE @identistclinic เพื่อดูแลก่อนที่ปัญหาจะลุกลาม
สรุป
เลือดออกตามไรฟันส่วนใหญ่เกิดจากคราบพลัคและหินปูนที่ทำให้เหงือกอักเสบ แต่ก็อาจมาจากการแปรงแรง ฮอร์โมน ยา หรือการขาดวิตามินได้ หากเกิดจากการแปรงแรงมักหายเองใน 1 สัปดาห์ แต่ถ้ามาจากหินปูนจะไม่หายจนกว่าจะขูดหินปูน เพราะเหงือกที่แข็งแรงจะไม่มีเลือดออก
แม้ส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่หากปล่อยไว้อาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์จนสูญเสียฟันได้ ดังนั้นหากเลือดออกเป็นประจำ นานเกิน 1 ถึง 2 สัปดาห์ หรือมีเหงือกบวมและกลิ่นปากร่วมด้วย ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจและรักษาที่ต้นเหตุ หากคุณกังวลเรื่องเลือดออกตามไรฟัน นัดปรึกษาฟรีกับทันตแพทย์ของ iDentist Clinic ได้ที่ทั้ง 3 สาขา
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เลือดออกตามไรฟันเกิดจากอะไร?
สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือคราบพลัคและหินปูนสะสมตามขอบเหงือกจนเหงือกอักเสบ นอกจากนี้ยังเกิดจากการแปรงฟันแรง เพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟัน การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ ยาละลายลิ่มเลือด การขาดวิตามินซี หรือโรคประจำตัวอย่างเบาหวานและการสูบบุหรี่ กรณีที่เป็นโรคร้ายแรงพบได้น้อยมาก
เลือดออกตามไรฟันหายเองได้ไหม?
ขึ้นอยู่กับสาเหตุ หากเกิดจากการแปรงฟันแรงหรือเพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟัน มักหายเองภายในประมาณ 1 สัปดาห์เมื่อปรับวิธีทำความสะอาดให้เบาลงและสม่ำเสมอ แต่ถ้าเกิดจากคราบหินปูนและเหงือกอักเสบ จะไม่หายเองจนกว่าจะได้รับการขูดหินปูนโดยทันตแพทย์เพื่อกำจัดต้นเหตุ
บ้วนน้ำเกลือช่วยรักษาเลือดออกตามไรฟันได้ไหม?
ช่วยลดการอักเสบและทำให้รู้สึกสบายเหงือกขึ้นได้ชั่วคราว โดยผสมเกลือเล็กน้อยในน้ำอุ่นแล้วบ้วนวันละ 2 ถึง 3 ครั้ง แต่น้ำเกลือเป็นเพียงการบรรเทาอาการ ไม่ได้กำจัดคราบหินปูนที่เป็นต้นเหตุ หากเลือดยังออกอยู่ ยังคงต้องพบทันตแพทย์เพื่อขูดหินปูนและรักษาที่ต้นเหตุ
เลือดออกตามไรฟันอันตรายไหม ใช่มะเร็งไหม?
ส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่เป็นสัญญาณของเหงือกอักเสบที่รักษาได้ หากปล่อยไว้อาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์จนกระดูกถูกทำลายและสูญเสียฟันได้ ส่วนกรณีที่เกี่ยวกับมะเร็งหรือโรคทางเลือดพบได้น้อยมาก แต่หากเลือดออกเรื้อรังร่วมกับจ้ำเลือดตามตัวหรืออ่อนเพลียผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม
เลือดออกตามไรฟันรักษาที่ iDentist Clinic ได้ไหม มีสาขาไหน?
ได้ iDentist Clinic ตรวจหาสาเหตุและรักษาเลือดออกตามไรฟันด้วยการขูดหินปูนและรักษาโรคเหงือกตามความเหมาะสม โดยทันตแพทย์เฉพาะทาง ผู้มีสิทธิประกันสังคมใช้สิทธิขูดหินปูนได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย มี 3 สาขา ได้แก่ เกษตร แจ้งวัฒนะ และรังสิต เปิดบริการทุกวันถึง 20:00 น. นัดปรึกษาฟรีได้ทาง LINE @identistclinic
ตรวจทานเนื้อหาโดยทีมทันตแพทย์เฉพาะทาง iDentist Clinic บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อประกอบการดูแลตัวเอง ไม่ทดแทนการวินิจฉัยของทันตแพทย์ หากมีอาการผิดปกติควรพบทันตแพทย์